Wyświetlenia: 0 Autor: Edytor witryny Czas publikacji: 18.11.2026 Pochodzenie: Strona
W przypadku okularów AR falowody optyczne muszą nie tylko ułatwiać sprzęganie, propagację i rozprzęganie światła niosącego obraz, ale także stawić czoła krytycznemu wyzwaniu: jak zapewnić, że światło wychodzące z kompaktowego silnika optycznego pokrywa wystarczająco duże „oczko” (zakres, w którym oko może dostrzec pełny obraz). Jest to problem rozwiązany w ramach programu Exit Pupil Expansion (EPE).
W konwencjonalnych układach optycznych wielkość źrenicy wyjściowej jest ograniczona przez optykę projekcyjną. Mniejszy silnik optyczny skutkuje mniejszym zasięgiem wiązki wyjściowej; jeśli ten zakres będzie zbyt wąski, nawet niewielki ruch oka może spowodować, że użytkownik straci z oczu pełny obraz. Poprzez wewnętrzną propagację i sprzężenie falowody AR replikują małą źrenicę wejściową w różnych pozycjach, rozszerzając w ten sposób efektywną źrenicę wyjściową – proces znany jako „replikacja źrenic”.
Kompletny rurociąg techniczny można podsumować w następujący sposób: sygnał wejściowy małej źrenicy → propagacja falowodu → wielokrotne zdarzenia sprzęgające → replikacja źrenicy → sygnał wyjściowy dużego oka. Jak zauważono w odpowiednich recenzjach, EPE (rozszerzanie źrenicy wyjściowej) to kluczowa technologia, która odróżnia wyświetlacze AR oparte na falowodzie od tradycyjnych architektur wyświetlaczy bliskich oku. Jego celem jest poszerzenie efektywnego oka przy jednoczesnym zachowaniu cienkiej obudowy falowodu, zapewniając w ten sposób oko użytkownika możliwość dostrzeżenia pełnego obrazu w szerszym zakresie pozycji.
W oparciu o kierunek rozszerzania źrenicy wyjściowej, EPE ogólnie dzieli się na rozszerzenie źrenicy 1D (1D EPE) i rozszerzenie źrenicy 2D (2D EPE). Te dwa podejścia różnią się znacznie pod względem projektu konstrukcyjnego, tolerancji ruchu gałek ocznych i wrażeń wizualnych.
Jednowymiarowe rozszerzanie źrenic polega na replikowaniu źrenicy wyjściowej tylko w jednym kierunku. Na przykład, gdy światło rozchodzi się poziomo, część jego energii optycznej jest pobierana za każdym razem, gdy przechodzi przez jeden z kilku obszarów sprzężenia wyjściowego, w wyniku czego powstaje szereg źrenic wyjściowych rozmieszczonych wzdłuż kierunku poziomego.
Dwuwymiarowe (2D) rozszerzanie źrenic dodaje kolejną warstwę replikacji źrenic w kierunku ortogonalnym, rozciągając źrenicę wyjściową z linii jednowymiarowej do obszaru dwuwymiarowego. Typowa architektura 2D ogólnie obejmuje: obszar sprzęgania wejścia → obszar rozszerzania/obrotu w pierwszym kierunku → obszar rozszerzania w drugim kierunku i obszar sprzęgania wyjścia. Rozszerzanie źrenic 2D to nie tylko kwestia dodania kolejnej siatki; wymaga raczej jednoczesnego zarządzania kierunkiem propagacji, sprzężeniem siatek, rozkładem mocy optycznej i końcową jednorodnością źrenicy wyjściowej.
Geometryczne falowody optyczne, znane również jako ułożone falowody optyczne, wykorzystują zasady optyki geometrycznej, aby osiągnąć rozszerzenie źrenic. Mechanizm rdzeniowy obejmuje rozmieszczenie szeregu półprzezroczystych, półodblaskowych powierzchni - zasadniczo układu częściowych zwierciadeł - wewnątrz lub na powierzchni falowodu. Gdy światło rozchodzi się przez falowód, napotyka te powierzchnie; na każdym styku część światła jest odbijana na zewnątrz, a pozostała część przechodzi dalej do następnej powierzchni.
Jednowymiarowe rozszerzanie źrenic polega na ułożeniu wielu częściowo odblaskowych powierzchni w jednym kierunku, podczas gdy dwuwymiarowe rozszerzanie źrenic wykorzystuje dwa zestawy odblaskowych powierzchni zorientowanych w różnych kierunkach, umożliwiając sekwencyjne rozszerzanie się światła wzdłuż obu osi. Geometryczne falowody optyczne opierają się przede wszystkim na geometrycznym odbiciu i załamaniu, a nie na dyfrakcji od okresowych struktur powierzchniowych, co skutkuje doskonałą jakością obrazu i reprodukcją kolorów. Jednakże zastosowanie wielostopniowych powierzchni rozdzielających wiązkę nakłada rygorystyczne wymagania dotyczące precyzji obróbki, wydajności cienkowarstwowej i montażu; w związku z tym złożoność produkcji i wydajność produkcji pozostają kluczowymi wyzwaniami dla ich uprzemysłowienia.
Dyfrakcyjne falowody optyczne zastępują geometryczne powierzchnie rozdzielające wiązkę strukturami siatkowymi, wykorzystując efekty dyfrakcyjne w celu uzyskania sprzężenia, propagacji i rozprzęgania światła. Z fizycznego punktu widzenia celem rozszerzania źrenic wyjściowych jest zapewnienie jednolitego strumienia świetlnego w całym polu widzenia poprzez precyzyjną kontrolę wydajności dyfrakcyjnej siatek.
Światło z silnika optycznego wchodzi najpierw do falowodu poprzez siatkę sprzęgającą wejściową i rozchodzi się w podłożu pod kątami spełniającymi warunki całkowitego wewnętrznego odbicia. Gdy kierowane światło przechodzi przez obszar sprzęgania wyjścia, część energii optycznej jest oddzielana, podczas gdy pozostała energia nadal rozprzestrzenia się w falowodzie, ponownie oddziałując z siatkami w kolejnych miejscach. W wyniku tego powtarzalnego procesu początkowa, mniejsza źrenica wejściowa jest replikowana w wielu pozycjach przestrzennych, co skutkuje większym obszarem źrenicy wyjściowej. W związku z tym rozszerzanie źrenic wyjściowych (EPE) w falowodach dyfrakcyjnych można rozumieć jako wykorzystanie siatek do wielokrotnego łączenia i wyodrębniania światła prowadzonego, tworząc wiele równoważnych źrenic wyjściowych w różnych lokalizacjach przestrzennych – skutecznie replikując i rozszerzając źrenicę. Należy zauważyć, że rozszerzenie źrenicy wyjściowej i jednolitość źrenicy wyjściowej to różne pojęcia.
Ponieważ energia optyczna jest stale przekazywana w miarę rozchodzenia się światła, intensywność energii stopniowo maleje wzdłuż kierunku propagacji. Dlatego też należy zoptymalizować skuteczność dyfrakcji siatek w różnych lokalizacjach, aby skompensować te zmiany energii i poprawić jednorodność jasności w całym obszarze źrenicy wyjściowej.
Powierzchniowe siatki reliefowe (SRG) są szeroko stosowanym rozwiązaniem w dyfrakcyjnych falowodach optycznych, gdzie ich charakterystyka dyfrakcyjna jest określana przez okresowe mikro/nanostruktury na powierzchni.
W przypadku idealnej wielopoziomowej siatki fazowej - zakładając projektową długość fali i idealną strukturę - skuteczność dyfrakcji pierwszego rzędu może teoretycznie osiągnąć około 81% przy czteropoziomowej kwantyzacji fazowej i około 95% przy ośmiostopniowej kwantyzacji fazowej. Jednak w praktycznych urządzeniach na skuteczność dyfrakcji wpływają takie czynniki, jak właściwości materiału, wymiary strukturalne, polaryzacja, kąt padania, długość fali i błędy produkcyjne.
Jeśli chodzi o rozszerzanie źrenicy, jednowymiarowy ekspander źrenicy wyjściowej (EPE) zazwyczaj składa się z siatki sprzęgającej wejściowej i siatki sprzęgającej wyjściowej. Światło kierowane rozchodzi się w jednym kierunku, poddając się wielu rundom dyfrakcji i ekstrakcji w obszarze sprzęgania wyjścia, uzyskując w ten sposób replikację źrenicy w jednym wymiarze. Natomiast dwuwymiarowy EPE wymaga rozszerzenia źrenic w dwóch kierunkach; typowe konfiguracje obejmują układy w kształcie litery L i dwuwymiarowe skrzyżowane siatki.
Konfiguracja w kształcie litery L składa się z ustawionej sekwencyjnie siatki sprzęgającej wejściowej, siatki obrotowej i siatki sprzęgającej wyjściowej. Siatka sprzęgająca wejściowa najpierw kieruje światło do falowodu, podczas gdy siatka obrotowa zmienia kierunek propagacji światła prowadzonego w płaszczyźnie falowodu, ułatwiając dalszą replikację źrenicy wzdłuż drugiego wymiaru. Wreszcie siatka sprzęgająca wyjściowa wyodrębnia światło z falowodu.
Alternatywnym podejściem jest dwuwymiarowa konfiguracja siatki krzyżowej. Struktura ta wykorzystuje dwa niewspółliniowe wektory bazowe siatki, umożliwiając integrację funkcji obracania i sprzęgania wyjścia w tym samym obszarze, umożliwiając w ten sposób replikację źrenic w dwóch kierunkach. W porównaniu z typową konfiguracją w kształcie litery L, struktura z siatką krzyżową oferuje potencjalne korzyści, takie jak zmniejszony ślad falowodu, mniejsze straty interakcji związane z dyfrakcją i ulepszone tolerancje produkcyjne.
Kluczowym wyzwaniem w rozszerzaniu źrenicy opartej na siatce reliefowej (SRG) jest zapewnienie jednorodności źrenicy wyjściowej. Gdy światło kierowane rozchodzi się przez obszar sprzęgania wyjścia, traci część swojej energii; jeśli w całym obszarze zostanie zastosowana jednolita skuteczność dyfrakcji, natężenie światła zwykle maleje wzdłuż kierunku propagacji. W związku z tym badania często obejmują projektowanie siatek strefowych – optymalizujące skuteczność dyfrakcji dla różnych obszarów – w połączeniu z rygorystyczną analizą fal sprzężonych (RCWA) i śledzeniem promieni na poziomie systemu w celu uzyskania bardziej równomiernego rozkładu natężenia oświetlenia w źrenicy wyjściowej. Istniejące badania wykazały, że źrenica wyjściowa ma wymiary 16 mm × 14 mm przy zastosowaniu wielostrefowego podejścia optymalizacji SRG, co pozwala uzyskać równomierność oświetlenia w źrenicy wyjściowej na poziomie 91%.
Oprócz siatek powierzchniowych (SRG), które opierają się na mikro- lub nanostrukturach na powierzchni, inna kategoria rozwiązań falowodów dyfrakcyjnych wykorzystuje modulację współczynnika załamania światła w samym materiale, aby uzyskać efekt siatki.
Objętościowe siatki holograficzne (VHG) powstają w wyniku tworzenia okresowych modulacji współczynnika załamania światła w materiale światłoczułym w wyniku ekspozycji na zakłócenia; wykorzystują wewnętrzną dyfrakcję Bragga do sprzęgania światła z falowodem i z niego. W przeciwieństwie do SRG, dyfrakcja w VHG jest determinowana przede wszystkim przez jego wewnętrzną strukturę wolumetryczną, co skutkuje silną selektywnością kątową i długością fali.
Chociaż ta selektywność Bragga umożliwia precyzyjne sprzęganie wiązek, nakłada również ograniczenia na szerokość pasma odpowiedzi, stawiając bardziej rygorystyczne wymagania projektowi falowodów przeznaczonych do szerokich pól widzenia i wyświetlaczy pełnokolorowych.
Siatki objętościowe polaryzacji (PVG) opierają się na strukturze siatek objętościowych poprzez uwzględnienie selektywności polaryzacji. W PVG oś optyczna obraca się okresowo, dzięki czemu siatka wykazuje zarówno charakterystykę dyfrakcji objętościowej, jak i reakcję fazową Pancharatnama-Berry'ego (PB). W porównaniu do konwencjonalnych VHG, PVG oferują szersze pasmo odpowiedzi i umożliwiają selektywne sterowanie różnymi procesami dyfrakcyjnymi w oparciu o stan polaryzacji światła.
W dziedzinie dwuwymiarowego (2D) rozszerzania źrenic zastosowano technologię PVG (siatka polaryzacyjna), aby uzyskać połączenie szerokiego pola widzenia (FOV) i dużej źrenicy wyjściowej. Na przykład w 2023 r. Weng i in. zgłosiło dwuwymiarowy falowód dyfrakcyjny rozszerzający źrenicę oparty na PVG; ich system eksperymentalny osiągnął pole widzenia po przekątnej 30° i współczynnik rozszerzalności źrenicy wyjściowej prawie 20-krotny, przy wydajności obrazowania optycznego wynoszącej 3,85% i współczynniku wycieku światła do tyłu wynoszącym 8,7%.
W innym eksperymencie obejmującym rozszerzanie źrenic 2D za pomocą PVG, zgłoszonym w 2026 r., uzyskano pole widzenia 30° i oczko o średnicy 20 mm, wykazując jednocześnie skuteczność optyczną przekraczającą 5%. Wyniki te wskazują, że PVG okazało się znaczącym podejściem technicznym do rozszerzania źrenicy dyfrakcyjnego falowodu 2D. Oceniając różne schematy siatek, istotne jest, aby wziąć pod uwagę kompleksowy zestaw wskaźników na poziomie systemu – wykraczający daleko poza prostą efektywność jednopunktowej dyfrakcji – obejmujący pole widzenia (FOV), szerokość pasma długości fali, reakcję na polaryzację, jednorodność źrenicy wyjściowej, wyciek światła i wykonalność produkcji.
Technologia ekspansji źrenic wyjściowych znajduje się obecnie w krytycznym momencie, przechodząc z ekspansji jednowymiarowej (1D) do ekspansji dwuwymiarowej (2D). Chociaż schematy ekspansji 1D charakteryzują się prostymi strukturami i dojrzałymi procesami produkcyjnymi, często skutkują większymi modułami optycznymi i mają trudności z jednoczesnym uzyskaniem szerokiego pola widzenia (FOV) i dużego pola widzenia przy jednoczesnym zachowaniu zwartości silnika projekcyjnego. Natomiast ekspansja 2D — wykorzystująca ekspansję pionową i poziomą — umożliwia większy zakres ruchu gałek ocznych przy szerszym polu widzenia, ułatwiając jednocześnie dalszą miniaturyzację sprzężonego silnika projekcyjnego.
W latach 2025–2026 rozwiązania w zakresie falowodów holograficznych z ekspansją 2D i objętościami wejdą w fazę komercyjnej walidacji. Wiodące firmy zwiększyły wydajność produkcji masowej do ponad 70%, obniżając koszt obiektywu do poziomu poniżej 80 dolarów. Jeśli chodzi o udział w rynku, falowody rozszerzające 2D – wykorzystując swoje doskonałe pole widzenia (FOV) – zdobywają około 65% rynku wysokiej klasy, podczas gdy rozwiązania 1D pozostają konkurencyjne w segmentach od niskiego do średniego zasięgu oraz w specyficznych zastosowaniach pionowych, dzięki ich zaletom kosztowym i zwiększonej wydajności produkcyjnej. Rok 2025 jest również uważany za rok inauguracyjny masowej produkcji falowodów dyfrakcyjnych z ekspansją 2D, których wydajność pełnokolorowego wyświetlacza przekracza obecnie 3500 nitów/lumen.
Z technicznego punktu widzenia EPE (Exit Pupil Expansion) ostatecznie dotyczy zakresu, w jakim oko może dostrzec pełny obraz. Jednakże w przypadku praktycznego systemu wyświetlania AR samo powiększenie pola widzenia jest zdecydowanie niewystarczające. Ponieważ światło podlega ciągłej replikacji i sprzężeniu, system musi jednocześnie stawić czoła wyzwaniom, takim jak zmniejszona wydajność, niejednorodna jasność oraz zależności od pola widzenia, długości fali i polaryzacji.
W rezultacie w projektowaniu nowoczesnych falowodów AR przesunięto nacisk z nacisku na struktury czysto geometryczne na rzecz systematycznej optymalizacji całego procesu propagacji światła. W kontekście falowodów dyfrakcyjnych lokalna skuteczność dyfrakcyjna siatki nie jest parametrem izolowanym; ma raczej szersze implikacje – właśnie dlatego symulacja EPE jest tak istotna.
W przypadku projektowania falowodów optycznych AR na poziomie systemowym można wykorzystać symulację optyczną do analizy całkowitej propagacji światła ze źródła do i przez falowód.
W ramach systemu analizy optycznej (OAS) można skonstruować kompleksowy model — obejmujący źródło światła, podłoże falowodu, struktury sprzęgające, struktury przekierowujące, struktury sprzęgające wychodzące i detektory — w celu śledzenia ścieżki światła podczas jego propagacji i wielokrotnych zdarzeń sprzęgających w falowodzie.
Na przykład śledzenie promieni pozwala na wizualizację ścieżek propagacji światła wewnątrz falowodu i charakterystyk emisji w różnych miejscach. Integrując detektory, można dodatkowo określić rozkład energii optycznej w obszarze rozszerzenia źrenicy, umożliwiając analizę poziomów i jednorodności energii źrenicy wyjściowej. Co więcej, dostosowując parametry, takie jak okresy siatki, wymiary konstrukcyjne, skuteczność sprzęgania lub rozkłady przestrzenne, projektanci mogą porównać wydajność rozszerzania źrenic w różnych konfiguracjach projektowych.
W związku z tym główny nacisk w symulacji rozszerzania źrenic dla falowodów AR polega nie tylko na obliczeniu efektywności dyfrakcyjnej pojedynczej siatki, ale na ustaleniu kompleksowego łańcucha analitycznego: struktura siatki → propagacja światła → replikacja źrenic → rozkład źrenic wyjściowych → jednorodność. Podejście to wypełnia lukę pomiędzy konstrukcją siatki w skali mikro/nano a wydajnością systemu falowodu w skali od milimetra do centymetra.
Źródło: Baza wiedzy o optyce