بازدید: 0 نویسنده: ویرایشگر سایت زمان انتشار: 2026-11-18 منبع: سایت
برای عینکهای AR، موجبرهای نوری نهتنها باید جفتشدن، انتشار و جفت کردن نور حامل تصویر را تسهیل کنند، بلکه باید یک چالش مهم را نیز برطرف کنند: چگونه اطمینان حاصل کنیم که نور خروجی از موتور اپتیکال فشرده یک 'جعبه چشم' به اندازه کافی بزرگ را پوشش میدهد (محدودهای که چشم میتواند تصویر کامل را درک کند). این مشکلی است که توسط Exit Pupil Expansion (EPE) به آن پرداخته شده است.
در سیستمهای نوری معمولی، اندازه مردمک خروجی توسط اپتیکهای پیشبینی محدود میشود. یک موتور نوری کوچکتر منجر به برد پرتو خروجی کوچکتر می شود. اگر این محدوده خیلی باریک باشد، حتی یک حرکت جزئی چشم می تواند باعث شود که کاربر تصویر کامل را از دست بدهد. از طریق انتشار داخلی و کوپلینگ، موجبرهای AR مردمک ورودی کوچک را در موقعیتهای مختلف تکرار میکنند، در نتیجه مردمک خروجی مؤثر را گسترش میدهند - فرآیندی که به «تکثیر مردمک» معروف است.
خط لوله فنی کامل را می توان به صورت زیر خلاصه کرد: ورودی مردمک کوچک ← انتشار موجبر ← رویدادهای جفت چندگانه ← تکرار مردمک ← خروجی جعبه چشمی بزرگ. همانطور که در بررسیهای مربوطه اشاره شد، EPE (گسترش مردمک خروجی) یک فناوری کلیدی است که نمایشگرهای AR مبتنی بر موجبر را از معماریهای سنتی نمایش نزدیک چشم متمایز میکند. هدف آن گسترش جعبه چشم موثر در عین حفظ ضریب شکل نازک موجبر است، در نتیجه اطمینان حاصل می شود که چشم کاربر می تواند تصویر کامل را در محدوده وسیع تری از موقعیت ها درک کند.
بر اساس جهت انبساط خروجی مردمک، EPE به طور کلی به انبساط مردمک 1 بعدی (1D EPE) و انبساط مردمک 2 بعدی (2D EPE) طبقه بندی می شود. این دو رویکرد از نظر طراحی ساختاری، تحمل حرکت چشم و تجربه مشاهده تفاوت قابل توجهی دارند.
انبساط مردمک یک بعدی شامل تکثیر مردمک خروجی تنها در یک جهت است. به عنوان مثال، همانطور که نور به صورت افقی منتشر می شود، هر بار که از یکی از چندین منطقه خارج جفت عبور می کند، بخشی از انرژی نوری آن استخراج می شود و در نتیجه یک سری مردمک خروجی در جهت افقی چیده می شود.
انبساط مردمک دوبعدی (2 بعدی) لایه دیگری از تکرار مردمک را در جهت متعامد اضافه می کند و مردمک خروجی را از یک خط یک بعدی به یک ناحیه دو بعدی گسترش می دهد. یک معماری دوبعدی معمولی به طور کلی شامل: یک ناحیه اتصال ورودی → یک منطقه گسترش/عطف جهت اول → یک منطقه بسط و جفت خروجی جهت دوم است. انبساط مردمک دوبعدی صرفاً اضافه کردن یک توری دیگر نیست. بلکه نیاز به مدیریت همزمان جهت انتشار، جفت گریتینگ، توزیع توان نوری و یکنواختی نهایی مردمک خروجی دارد.
موجبرهای نوری هندسی که به عنوان موجبرهای نوری آرایهای نیز شناخته میشوند، از اصول اپتیک هندسی برای دستیابی به انبساط مردمک استفاده میکنند. مکانیسم هسته شامل چیدمان یک سری سطوح نیمه شفاف و نیمه بازتابنده - اساساً آرایه ای از آینه های جزئی - در داخل یا روی سطح موجبر است. همانطور که نور از طریق موجبر پخش می شود، با این سطوح مواجه می شود. در هر رابط، بخشی از نور به بیرون منعکس می شود، در حالی که باقی مانده به سمت سطح بعدی ادامه می یابد.
انبساط مردمک یک بعدی شامل مرتب کردن چندین سطح بازتابنده جزئی در امتداد یک جهت واحد است، در حالی که انبساط مردمک دو بعدی از دو مجموعه از سطوح بازتابنده در جهتهای مختلف استفاده میکند که به نور اجازه میدهد به طور متوالی در امتداد هر دو محور انبساط داشته باشد. موجبرهای نوری هندسی در درجه اول به بازتاب و شکست هندسی - به جای پراش از ساختارهای سطحی دوره ای - که منجر به کیفیت تصویر و بازتولید رنگ برتر می شود، متکی هستند. با این حال، استفاده از سطوح چند مرحله ای شکاف پرتو، الزامات سختگیرانه ای را در مورد دقت ماشینکاری، عملکرد لایه نازک، و مونتاژ تحمیل می کند. در نتیجه، پیچیدگی تولید و بازده تولید همچنان چالشهای کلیدی برای صنعتیشدن آنها است.
موجبرهای نوری پراشی، سطوح هندسی شکاف پرتو را با ساختارهای توری جایگزین میکنند و از اثرات پراش برای دستیابی به درون جفت، انتشار و جفت شدن نور استفاده میکنند. از منظر فیزیکی، هدف انبساط مردمک خروجی اطمینان از خروجی نور یکنواخت در کل میدان دید با کنترل دقیق بازده پراش توری ها است.
نور موتور نوری ابتدا از طریق یک توری جفت ورودی وارد موجبر می شود و در زوایایی که شرایط انعکاس کامل داخلی را برآورده می کند در زیرلایه منتشر می شود. همانطور که نور هدایت شده از ناحیه کوپلینگ خروجی عبور می کند، بخشی از انرژی نوری کوپل می شود، در حالی که انرژی باقیمانده به انتشار در موجبر ادامه می دهد و در مکان های بعدی دوباره با گریتینگ ها تعامل می کند. از طریق این فرآیند تکراری، مردمک ورودی اولیه و کوچکتر در چندین موقعیت فضایی تکرار میشود و در نتیجه یک ناحیه مردمک خروجی بزرگتر ایجاد میشود. در نتیجه، Exit Pupil Expansion (EPE) در موجبرهای پراش را می توان به عنوان استفاده از گریتینگ ها برای جفت کردن و استخراج مکرر نور هدایت شده، ایجاد مردمک های خروجی معادل متعدد در مکان های فضایی مختلف درک کرد که به طور موثر مردمک را تکثیر و منبسط می کند. لازم به ذکر است که انبساط مردمک خروجی و یکنواختی مردمک خروجی مفاهیم متمایز هستند.
از آنجایی که انرژی نوری به طور مداوم با انتشار نور جفت می شود، شدت انرژی به تدریج در جهت انتشار کاهش می یابد. بنابراین، راندمان پراش گریتینگ ها در مکان های مختلف باید برای جبران این تغییرات انرژی و بهبود یکنواختی روشنایی در کل ناحیه مردمک خروجی بهینه شود.
گریتینگ های تسکین سطحی (SRGs) یک محلول پرکاربرد در موجبرهای نوری پراشی هستند که ویژگی های پراش آنها توسط ساختارهای میکرو/نانو دوره ای روی سطح تعیین می شود.
برای یک گریتینگ فاز چند سطحی ایدهآل - با فرض طول موج طراحی و ساختار ایدهآل - بازده پراش مرتبه اول از نظر تئوری میتواند به تقریباً 81 درصد با کوانتیزهسازی فاز چهار سطحی و حدود 95 درصد با کوانتیزهسازی فاز هشت سطحی برسد. با این حال، در دستگاه های عملی، بازده پراش تحت تأثیر عواملی مانند خواص مواد، ابعاد ساختاری، پلاریزاسیون، زاویه برخورد، طول موج و خطاهای ساخت قرار می گیرد.
از نظر انبساط مردمک، یک گشاد کننده مردمک خروجی یک بعدی (EPE) معمولاً از یک توری اتصال ورودی و یک شبکه اتصال خروجی تشکیل شده است. نور هدایت شده در یک جهت منتشر می شود، تحت چندین دور پراش و استخراج در منطقه جفت خروجی قرار می گیرد، در نتیجه به تکثیر مردمک در یک بعد واحد می رسد. در مقابل، یک EPE دو بعدی نیاز به انبساط مردمک در دو جهت دارد. پیکربندی های معمولی برای این شامل آرایش L شکل و توری های متقاطع دو بعدی است.
پیکربندی L شکل شامل یک توری اتصال ورودی، یک شبکه تراشکاری و یک شبکه اتصال خروجی است که به ترتیب مرتب شده اند. توری جفت ورودی ابتدا نور را به موجبر متصل می کند، در حالی که توری چرخشی جهت انتشار نور هدایت شده را در صفحه موجبر تغییر می دهد و تکثیر بیشتر مردمک را در امتداد بعد دوم تسهیل می کند. در نهایت، گریتینگ کوپلینگ خروجی نور را از موجبر استخراج می کند.
یک رویکرد جایگزین، پیکربندی دو بعدی متقاطع گریتینگ است. این ساختار از دو بردار پایه گریتینگ غیر خطی استفاده میکند، که به توابع چرخش و جفت خروجی اجازه میدهد در یک منطقه یکپارچه شوند، در نتیجه امکان تکرار مردمک را در دو جهت فراهم میکند. در مقایسه با پیکربندی L شکل معمولی، ساختار شبکه متقاطع مزایای بالقوه ای مانند کاهش ردپای موجبر، تلفات برهمکنش مرتبط با پراش کمتر، و تحمل های تولیدی بهبود یافته را ارائه می دهد.
یک چالش کلیدی در انبساط مردمک مبتنی بر گریتینگ سطحی (SRG)، اطمینان از یکنواختی مردمک خروجی است. همانطور که نور هدایت شده در ناحیه خروجی جفت منتشر می شود، بخشی از انرژی خود را از دست می دهد. اگر یک راندمان پراش یکنواخت در کل منطقه اعمال شود، شدت نور معمولاً در جهت انتشار کاهش می یابد. در نتیجه، تحقیقات اغلب شامل یک طراحی شبکهای پهنهبندیشده - بهینهسازی بازده پراش برای مناطق مختلف - همراه با تجزیه و تحلیل دقیق موج جفتشده (RCWA) و ردیابی پرتو در سطح سیستم برای دستیابی به توزیع روشنایی یکنواختتر از مردمک خروجی است. مطالعات موجود اندازه مردمک خروجی 16 میلیمتر × 14 میلیمتر را با استفاده از رویکرد بهینهسازی SRG چند ناحیهای نشان دادهاند که یکنواختی روشنایی مردمک خروجی 91 درصد را به دست میآورد.
علاوه بر توری های تسکین سطحی (SRGs)، که بر روی ساختارهای میکرو یا نانو روی سطح متکی هستند، دسته دیگری از راه حل های موجبر پراش از مدولاسیون ضریب شکست در خود ماده برای دستیابی به اثر توری استفاده می کنند.
توری های هولوگرافی حجمی (VHGs) با ایجاد مدولاسیون های دوره ای ضریب شکست در یک ماده حساس به نور از طریق قرار گرفتن در معرض تداخل تشکیل می شوند. آنها از پراش داخلی براگ برای جفت کردن نور به داخل و خارج موجبر استفاده می کنند. بر خلاف SRG ها، پراش در یک VHG در درجه اول توسط ساختار حجمی داخلی آن تعیین می شود که منجر به انتخاب زاویه ای و طول موج قوی می شود.
در حالی که این گزینش پذیری براگ جفت پرتوی دقیق را امکان پذیر می کند، همچنین محدودیت هایی را بر روی پهنای باند پاسخ تحمیل می کند و الزامات بیشتری را برای طراحی موجبرهای در نظر گرفته شده برای میدان دید وسیع و نمایشگرهای تمام رنگی ایجاد می کند.
توری های حجمی پلاریزاسیون (PVGs) بر اساس ساختار توری های حجمی با ترکیب گزینش پذیری پلاریزاسیون ساخته می شوند. در یک PVG، محور نوری به صورت دورهای میچرخد و به گریتینگ اجازه میدهد هم ویژگیهای پراش حجمی و هم پاسخ فاز Pancharatnam-Berry (PB) را نشان دهد. در مقایسه با VHG های معمولی، PVG ها پهنای باند پاسخ گسترده تری را ارائه می دهند و کنترل انتخابی فرآیندهای پراش مختلف را بر اساس حالت قطبش نور امکان پذیر می کنند.
در حوزه انبساط مردمک دو بعدی (2 بعدی)، فناوری PVG (گریتینگ حجم قطبش) برای دستیابی به ترکیبی از میدان دید وسیع (FOV) و یک مردمک خروجی بزرگ استفاده شده است. به عنوان مثال، در سال 2023، ونگ و همکاران. یک موجبر انکساری دوبعدی منبسط مردمک بر اساس PVG را گزارش کرد. سیستم آزمایشی آنها به FOV مورب 30 درجه و ضریب انبساط مردمک خروجی نزدیک به 20×، با راندمان تصویربرداری نوری 3.85٪ و نرخ نشت نور به عقب 8.7٪ دست یافت.
آزمایش دیگری که شامل انبساط مردمک دوبعدی از طریق PVG بود که در سال 2026 گزارش شد، به FOV 30 درجه و یک جعبه چشم با قطر 20 میلیمتر دست یافت، در حالی که بازده نوری بیش از 5٪ را نشان داد. این نتایج نشان می دهد که PVG به عنوان یک رویکرد فنی قابل توجه برای گسترش مردمک موجبر انکساری دوبعدی ظاهر شده است. هنگام ارزیابی طرحهای گریتینگ مختلف، در نظر گرفتن مجموعهای جامع از معیارهای سطح سیستم - که فراتر از بازده پراش تک نقطهای ساده است - ضروری است که شامل FOV، پهنای باند طول موج، پاسخ پلاریزاسیون، یکنواختی مردمک خروجی، نشت نور، و امکانسنجی ساخت میشود.
فناوری انبساط مردمک خروجی در حال حاضر در مقطع حساسی قرار دارد و از گسترش یک بعدی (1D) به دو بعدی (2 بعدی) در حال گذار است. در حالی که طرحهای توسعه 1 بعدی ساختارهای ساده و فرآیندهای تولید بالغ را نشان میدهند، اغلب منجر به ماژولهای نوری حجیمتر میشوند و برای دستیابی همزمان به میدان دید وسیع (FOV) و یک جعبه چشم بزرگ در حالی که موتور پروجکشن را فشرده نگه میدارند، تلاش میکنند. در مقابل، انبساط دوبعدی - با استفاده از انبساط عمودی و افقی - دامنه حرکت چشمی بزرگتر را در کنار یک FOV وسیعتر امکانپذیر میکند، در حالی که کوچکسازی بیشتر موتور پروجکشن کوپل شده را تسهیل میکند.
بین سالهای 2025 تا 2026، راهحلهای موجبر هولوگرافیک هولوگرافیک دوبعدی در حال ورود به مرحله اعتبارسنجی تجاری هستند. شرکت های پیشرو بازده تولید انبوه را به بیش از 70 درصد افزایش داده اند و هزینه هر لنز را به زیر 80 دلار کاهش داده اند. از نظر سهم بازار، موجبرهای توسعه دوبعدی - با استفاده از اهرم FOV برتر خود - تقریباً 65٪ از بازار رده بالا را به خود اختصاص می دهند، در حالی که راه حل های 1 بعدی به دلیل مزایای هزینه و بازده تولید بهبود یافته، در بخش های کم تا متوسط و کاربردهای عمودی خاص رقابتی باقی می مانند. سال 2025 همچنین به عنوان سال افتتاحیه برای تولید انبوه موجبرهای پراش انبساط 2 بعدی در نظر گرفته می شود که راندمان نمایش تمام رنگی اکنون بیش از 3500 نیت در لومن است.
از نقطه نظر فنی، EPE (Exit Pupil Expansion) در نهایت به محدوده ای می پردازد که در آن چشم می تواند یک تصویر کامل را درک کند. با این حال، برای یک سیستم نمایشگر AR عملی، گسترش ساده جعبه چشمی کافی نیست. همانطور که نور تحت تکثیر و جفت شدن مداوم است، سیستم باید همزمان با چالش هایی مانند کاهش بازده، روشنایی غیر یکنواخت و وابستگی به میدان دید، طول موج و قطبش مقابله کند.
در نتیجه، طراحی موجبرهای نوری AR مدرن از تمرکز بر ساختارهای هندسی صرف به سمت بهینهسازی سیستماتیک کل فرآیند انتشار نور تغییر کرده است. در زمینه موجبرهای پراش، راندمان پراش موضعی یک توری یک پارامتر مجزا نیست. بلکه پیامدهای گستردهتری دارد - دقیقاً به همین دلیل است که شبیهسازی EPE بسیار حیاتی است.
برای طراحی سطح سیستم موجبرهای نوری AR، می توان از شبیه سازی نوری برای تجزیه و تحلیل انتشار کامل نور از منبع به داخل و از طریق موجبر استفاده کرد.
در یک سیستم تحلیل نوری (OAS)، می توان یک مدل جامع - شامل منبع نور، بستر موجبر، ساختارهای درون کوپلینگ، ساختارهای تغییر جهت، ساختارهای جفت کننده بیرونی و آشکارسازها - برای ردیابی مسیر نور در حین انتشار و متحمل شدن چندین رویداد جفت شدن در موجبر ایجاد کرد.
به عنوان مثال، ردیابی پرتو اجازه می دهد تا مسیرهای انتشار نور در داخل موجبر و ویژگی های انتشار در مکان های مختلف را مشاهده کنید. با یکپارچهسازی آشکارسازها، میتوان توزیع انرژی نوری را در سراسر ناحیه انبساط مردمک تعیین کرد و امکان تجزیه و تحلیل سطوح انرژی خروجی مردمک و یکنواختی را فراهم کرد. علاوه بر این، با تنظیم پارامترهایی مانند دوره های توری، ابعاد ساختاری، راندمان اتصال یا توزیع فضایی، طراحان می توانند عملکرد انبساط مردمک را در پیکربندی های مختلف طراحی مقایسه کنند.
در نتیجه، تمرکز اولیه شبیهسازی انبساط مردمک برای موجبرهای AR صرفاً در محاسبه بازده پراش یک گریتینگ جداگانه نیست، بلکه در ایجاد یک زنجیره تحلیلی انتها به انتها نهفته است: ساختار گریتینگ → انتشار نور → تکرار مردمک → توزیع یکنواخت مردمک خروجی. این رویکرد فاصله بین طراحی گریتینگ در مقیاس میکرو/نانو و عملکرد سیستم موجبر در مقیاس میلی متر به سانتی متر را پر می کند.
منبع: پایگاه دانش اپتیک